محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
492
خلاصة الحكمة ( فارسى )
مَصَبّ : ( ع . ا ) . موضع ريختن آب . ج مَصابّ . ( ناظم الاطباء ) . جاى ريختن آب و غيره . ( غياث ) . مَصْعَد : ( ع . ا ) . محل برآمدن و محل عروج و صعود . ( ناظم الاطباء ) . مُصْعِد : ( ع . ص ) . روندهء در زمين خلاف منحدر كه راجع باشد . ( منتهى الارب ) . ( ناظم الاطباء ) . رونده در زمين . ( آنندراج ) مُصَعَّد : ( ع . ص ) . تصعيد شده . ( ناظم الاطباء ) . تبخيرشده ، سوخته و افروخته شده . ( ناظم الاطباء ) . بر جاى بلند برآمده . پاك شده . خالص گشته . ( ناظم الاطباء ) . - مصعد كردن : از حالت جامد به بخار تبديل كردن . تبخير كردن . مَصْلَحَة : ( ع . ا ) . نيكى . ج مصالح . ( منتهى الارب ) . صلاح كار . مقابل مفسده . ( آنندراج ) . مُصَوِّرَة : ( ع . ص ، ا ) . مصور . نام يكى از قوتهاى تن است نزد طبيبان ، مانند جاذبه و ماسكه و دافعه و مولده و ناميه . مصوره يكى از هشت خادم نفس نباتى است . قوه اى كه غذا را همرنگ جسم مىگرداند . يكى از چهار قوهء طبيعيهء مخدومه . و هى تعرف بالمغيرة الثانية و فعل هذه تخطيط الماء و تشكيله بالقوة فى الذكور و الفعل فى الاناث . قوتى است كه صادر مىشود از وى خطوط اعضاء و شكلهاى آن يعنى اين قوت به اذن خالق هر جزء منى را مىپوشاند صورت عضوى بر وجهى كه مقتضاى نوع صاحب منى مختلط باشد ، پس اگر منى مختلط از دو نوع باشد حيوان متولد از آن با هر دو نوع من وجه مشابهت مىكند ؛ چنانچه بغل يعنى استر كه شكل فرس مىنمايد و هم هم شكل حمار . ( آنندراج ) . قوه اى است كه در جسم هرچه لطيف تر باشد آن را جمع كند تا از آن مجموع مثل آن جسم حاصل كند ، چنان كه در نبات ، تخم ، و در حيوان نطفه . يكى از چهار قوهء مخدومهء طبيعيه و آن به مغيرهء اول معروف است و خود قوه اى است كه منى را از خون مىگيرد . « 1 » مَضْغ : ( ع . مص ) . خاييدن . ( منتهى الارب ) . جويدن . جاييدن . خاييدن . ( يادداشت به خط مرحوم دهخدا ) . مُضْغَة : ( ع . ا ) . پاره گوشت خام خاييده . ج مُضَغ . ( مهذب الاسماء ) . پاره گوشت . ( ترجمان البلاغه ) . طور سوم از اطوار مادهء تكوينى . چه طور اول را نطفه ، طور دوم را علقه و طور سوم را مضغه نامند . ( ناظم الاطباء ) .
--> ( 1 ) . تذكرهء ضرير انطاكى ، ج 1 ، ص 13 .